Dipolomasi yo kwizera n’imbaraga za geopolitike: umurongo wa Amerika y’Epfo na Israel uri hagati y’ihinduka rishya mpuzamahanga

Yerusalemu, Israel – 17 Ukuboza 2024

Urugendo ruherutse gukorwa mu Burasirazuba bwo Hagati, hamwe n’amagambo yatangiwe muri Puerto Rico no muri Mexique na Dr. José Benjamín Pérez Matos, rwagaragaje neza ukuzamuka kw’umuntu ufite uruhare ruri kwaguka ku rwego mpuzamahanga mu bya politiki n’iyobokamana. Ubutumwa bwe buhuza ukwizera, ingamba za politiki ndetse n’imitekerereze ya geopolitike, bugamije kugira uruhare rutaziguye ku ntambara yo muri Gaza no ku buryo Leta ya Israel ifatwa mu rwego mpuzamahanga.

Kimwe mu bintu by’ingenzi byagaragaye muri ubu buryo ni ihinduka ry’imvugo: kuva ku butumwa bwibandaga gusa ku isengesho, kugeza ku mwanya usaba ibikorwa bifatika ku rwego rwa politiki mpuzamahanga. Muri urwo rwego, havuzwe ko hakenewe “ihirikwa ry’iterabwoba” muri Gaza, hanengwa intege nke z’imiryango mpuzamahanga n’ibihugu byagabanyije ubufasha byahaga Israel. Uwo mwanya ushimangira ko, mu bihe bya none, badashyigikiye ishyirwaho rya Leta yigenga ya Palestine, keretse gusa mu rwego rugengwa n’amategeko n’ibisabwa na Leta ya Israel.

Muri icyo gihe kandi, hagaragaye umurongo mushya w’ingamba zishingiye ku gukoresha umutungo nk’igikoresho cy’imishyikirano. By’umwihariko, ikibazo cy’ibura ry’amazi muri Iran kigaragazwa nk’amahirwe yo gukoresha dipolomasi ishingiye ku gutanga ibisubizo bifatika. Muri uwo murongo, Israel ntiyigaragaza gusa nk’igihangange cya gisirikare, ahubwo nk’igihugu gifite ikoranabuhanga rikenewe mu mibereho y’akarere, bigatanga uburyo bushya bw’ “amahoro binyuze ku mutungo,” buhindura uburyo busanzwe bw’imishyikirano.

Ikindi kintu gikomeye muri iri sesengura ni uburyo uyu muyobozi yagiye yemerwa mu nzego zo hejuru z’idini na politiki muri Yerusalemu. Inama yagiranye n’abayobozi ba Leta ya Israel ndetse na Rabbi Mukuru Kalman Ber ntabwo ifatwa nk’ikimenyetso cy’iyobokamana gusa, ahubwo nk’ikimenyetso cy’ubwumvikane n’ubufatanye hagati y’impande zombi.

Kuvuga ko habayeho umubano wa”kivandimwe” na Rabbi mukuru Ashkenazi byerekana ko hari kubakwa umurongo w’abafite ijambo ushobora kugira uruhare mu mpinduka nshya z’imiterere y’isi.

Muri iyi gahunda, Amerika y’Epfo na Caraïbes bigaragara nk’abakinnyi bashya muri uru rwego. Nk’uko byavuzwe, hari kubakwa ihuriro ry’ibihugu byo muri ako karere rifasha guhangana n’ibihugu bifite imyanya inenga Israel. Iri huriro ntabwo ritanga gusa ubufasha bwa politiki n’umuco, ahubwo ryiyerekana nk’umufatanyabikorwa w’ingenzi mu kurengera ubusugire bwa Israel, bityo rikagura uruhare rwa geopolitike rw’akarere.

Iri sesengura risozwa rivuga ko ubu buryo bushya butandukanye n’imikorere isanzwe ya dipolomasi, kuko bushingiye ku gukoresha imbaraga n’imyanzuro ihamye. Harashidikanywa ku bushobozi bw’umuti w’ibihugu bibiri (Israel na Palestine) mu bihe bya none, ndetse hakavugwa ko hari kuvuka urwego rushya rw’imbaraga mpuzamahanga aho Israel ishobora kugira umwanya wa mbere, ihuza politiki n’iyobokamana mu murongo umwe w’ubutegetsi.